نوشتن اين سالها خود نيز منبع تاريخ خويش بوده است . با اين همه ، اين مانع از آن نبوده است كه مسكويه از كتابهاى معاصران‌اش ، از جمله كتاب هلال صابى يا ديگران نيز سود جسته باشد . 4 . مسكويه به عنوان منبعى براى تجارب الامم . بارى ، منابع مسكويه تا پيش از سال 340 هجرى هر چه باشد ، از آن پس ، وضع به گونه‌اى ديگر است . مسكويه هنگامى كه حوادث سال 340 هجرى را آغاز مىكند خود گويد : « بيشتر گزارشهايى كه پس از اين سال مىآورم از مشاهده‌ها و ديده‌هاى خود من ، يا گزارشى است همسنگ ديده‌هاى من كه از ديگران شنيده‌ام . زيرا همچون استاد رئيس ابو الفضل محمد بن الحسين بن العميد - كه خدا از او خشنود باد - در اين يا آن واقعه ، تدبيرهاى خويش را ، و پيش آمدهايى را كه براى وى رخ داده ، به من خبر داده است . گزارش چنين كسى در اين كه بدان اعتماد كنم و به راستى آن اطمينان يابم ، از ديده‌هاى خود من كمتر نتواند بود . نيز مانند ابو محمد مهلّبى - كه رحمت خدا بر او باد - بيشتر حوادث روزگارش را براى من بازگفته است ، و اين به علت طول صحبت و كثرت مجالست با وى بوده است . بسيارى از بزرگان عصر اين دو تن ، خبرهايى به من داده‌اند كه از آنها پند توان گرفت . من همهء رخدادهايى را كه در ياد دارم ، و آن چه را كه از ديگران شنيده ، يا خود آزموده‌ام ، همه را به خواست خدا باز خواهم گفت . » بارى ، تاريخ مسكويه - به هر روى - تا سال 369 هجرى را در بر مىگيرد و از آن در نمىگذرد . با اين كه وى تا 421 هجرى ، يعنى نيم قرن پس از آن نيز زيسته و به دليلى كه اينك بر ما معلوم نيست ، از نوشتن بازماندهء تاريخ روزگارش باز مىايستد . با اين همه در آن جا كه سخن از قرن چهارم و روزگار آل بويه است ، تجارب الأمم به عنوان مأخذ دست اول ، يا به گفته مارگليوث Original ، مىدرخشد . تجارب الامم : نامش نام كتاب بىهيچ كاست و فزود تجارب الامم [ آزمونهاى مردمان ] است . مسكويه در